Prof. Dr. Yasemin Açık: Genişletilmiş Yasak Kadar Tavizsiz Denetim De Şart!

Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık, 9 Şubat Dünya Sigarayı Bırakma Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, sigara yasaklarının kapsamını genişletecek yeni yasal düzenleme hazırlığını desteklediklerini ancak denetimlerin de tavizsiz bir şekilde yapılması gerektiğini söyledi.
Ramazan ayının sigarayı bırakmak isteyenler için bir fırsat olduğunu ifade eden Prof. Dr. Açık ayrıca, 3-7 Haziran tarihleri arasında Elazığ'da, ulusal ve uluslararası katılımcıların yer alacağı bir tütün kontrolü kongresi düzenleyeceklerini açıkladı.
Dünya genelinde her yıl yedi milyondan fazla insanın hayatını kaybetmesine yol açan sigara, kalp ve solunum yolu hastalıklarından 20'den fazla kanser türüne kadar pek çok hastalığın ana risk faktörü olarak kabul ediliyor. 1993 yılında Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı bünyesinde kurulan ve o tarihten itibaren eğitimden politika geliştirmeye kadar pek çok çalışmaya öncülük eden Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği, bu yıl ulusal ve uluslararası camiayı Elazığ'da bir araya getirerek, sigaranın zararlarına ve bu süreçteki mücadeleye tüm yönleriyle dikkat çekmeye hazırlanıyor. Dernek Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık, 9 Şubat Dünya Sigarayı Bırakma Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, sigaranın zararlarına ve yakın zamanda çıkması beklenen yeni yasal düzenlemelere değinirken kongre hakkında da bilgi verdi.
'Çocuklarımızı ve gençlerimizi korumak için mücadele etmeliyiz'
Sigaranın, içeriğindeki yüksek bağımlılık yapıcı nikotin ve yaklaşık dört bin kadar zehirli madde ile insan sağlığı üzerindeki en büyük tehditlerden biri olduğunu söyleyen Prof. Dr. Yasemin Açık, 'Dünya Sağlık Örgütü, hastalık, ölüm, ekonomik kayıp ve iş gücü kaybına yol açan tütün ve tütün ürünlerinin kullanımını, 'dünyanın en hızlı yayılan ve en uzun süren salgını' olarak niteliyor. Bu salgın sadece kullanıcıları değil, çocuklardan yaşlılara kadar toplumun her ferdini etkileyerek yaşam boyu süren sağlık sorunlarına yol açıyor. Hatta pasif etkilenim henüz anne karnında başlıyor; sigara dumanı düşük riskini, ölü doğumları ve yenidoğan ölümlerini artırıyor. Günümüzde yaygınlaşan ısıtılmış tütün ürünleri, elektronik sigaralar ve nargileler de kesinlikle güvenli olmayıp sigara ile benzer riskler taşıyor. Özellikle çocuklarımızı ve gençlerimizi nikotin bağımlılığına hapsetmek amacıyla agresif şekilde pazarlanan bu ürünlere karşı topyekûn mücadele etmeliyiz' dedi.
'Ramazan ayı sigarayı bırakmak için dönüm noktası olabilir'
Ramazan ayının sigara bağımlılığından kurtulmak için bir fırsat olduğunu belirten Prof. Dr. Açık, 'Oruç tutan kişiler, uzun saatler boyunca sigara içmeden de durabileceklerini gösteriyor. Bu özel ayın sağladığı irade ve disiplini bir dönüm noktası olarak kabul edip hayatlarında yeni, sağlıklı bir dönem başlatabilirler. Dernek olarak geçtiğimiz yıllarda yaptığımız 'Bırak-Kazan' kampanyalarımızla binlerce kişinin sigarayı bırakmasına vesile olduk. Sigarayı bırakanlar için en büyük ödül hem sağlığa kavuşmaları hem de artık pasif etkilenime maruz kalmayacak ailelerinin, yakınlarının sağlığını korumalarıdır' diye konuştu.
'Genişletilmiş yasak kadar tavizsiz denetim de şart'
Sigara yasaklarının kapsamını genişletmeyi hedefleyen ve yakın zamanda çıkması beklenen yeni yasal düzenlemeyi desteklediklerini ifade eden Prof. Dr. Açık şöyle devam etti; 'Sigaraların marketlerde durduğu raftan kamusal alanda daha fazla dumansız hava sahası oluşturmaya uzanan düzenlemeler, toplum sağlığına büyük fayda sağlayacak. Ancak bir yasal düzenlemenin varlığı kadar, o düzenlemenin sahada nasıl karşılık bulduğu ve ne derece etkin denetlendiği de bir o kadar önem taşıyor. Dernek olarak, mevzuatın uygulanmasına yönelik ihlallerin oluştuğunu ve denetimlerin yetersiz kaldığını gözlemliyoruz. Bu durum, ülkemizde tütünle mücadele adına yıllardır verilen büyük emeklerin heba olmasına neden olur. Yasakların delinmesine asla göz yumulmamalı, denetimler kararlılıkla sürdürülmelidir.'
'Ülkemizde tütün kontrolü mücadelesi Elazığ'da doğdu'
Derneğin temellerinin atıldığı Elazığ'ın, tütün ile mücadeledeki önemini vurgulayan Prof. Dr. Açık, 'Ülkemizde tütün kontrolü mücadelesi Elazığ'da doğdu, filizlendi ve büyüdü. 1990'lı yılların başında bir grup idealist halk sağlığı uzmanı olarak yaktığımız küçük bir kıvılcım, zamanla ülkemizin en güçlü halk sağlığı hareketlerinden birine dönüştü. Şimdi de tütünsüz bir geleceğin merkezi olabileceğine inandığımız şehrimizde önemli bir kongre düzenleyeceğiz. 3-7 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleşecek 'Uluslararası Katılımlı Ulusal Tütün Kontrolü Kongresi' ile bilim dünyasını ve tüm paydaşlarımızı bir araya getireceğiz. Tütünün ve diğer yeni nesil ürünlerin halk sağlığına etkilerinden endüstrinin taktiklerine karşı savunuculuk stratejilerine kadar pek çok konuyu disiplinler arası bir yaklaşımla tartışacağız' açıklamasında bulundu.
Prof. Dr. Açık ayrıca dernek tarafından 1994'te yayımlanmaya başlayan ve periyodik bilimsel bir dergi olan 'Sağlık İçin Sigara Alarmı Dergisi'ni geçen yıl itibarıyla yeniden okurlarıyla buluşturmaya başladıklarını hatırlattı.